Soru Detayı
– Hadisi şerifte Peygamber efendimiz (s.a.v) “Allah katındaki en üstün amel cihaddır” diyor ama başka bir hadisi şerifte “vaktinde kılınan namazdır” diyor. Hangisi en üstün ameldir?
Cevap
Değerli kardeşimiz,
Alimler, bu konuyu iki şekilde yorumlamışlardır:
1) Bu hadislerdeki farklı ifadeler, konuyla ilgili soru soranların hallerine göre verilen farklı cevaplardan kaynaklanıyor. Örneğin bazı yerlerde “Bu iş en hayırlı iştir.” denilir, fakat bununla mutlak olarak bunun her şeyden daha hayırlı olduğu kastedilmez, yalnız oradaki muhatapların durumuna bakılarak, ilgili işin onlara göre “en hayırlı” olduğuna işaret edilir.
Bu durum, “mukteza-yı hale mutabakattan ibareet olan” belagate uygundur.
2) Bu gibi hadislerde “min=den” harfinin bir şekilde hazfedilmesinden ötürü, mutlak manada ilgili amelin üstünlüğü anlaşılıyor. Hâlbuki “min” harfi nazara alındığında, hadislerdeki ilgili ifadelerden -söz gelişi- “En hayırlı, en faziletli amel namazdır.” manası değil, “En faziletli, en hayırlı amellerden biri de namazdır.” manası anlaşılır.
Buna göre, “Amellerin en hayırlısı imandır.” ifadesi gerçekten mutlak bir üstünlüğü, diğerleri ise duruma göre söylenmiş izafi gerçekler manasında kabul edilir. (bk. Nevevi, Şerhu Müslim, 2/77-78)